နိဒါန်း (Intro)
မင်္ဂလာပါ၊ ဒီနေ့မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ အမြဲတမ်းလိုလို အသုံးပြုနေပေမဲ့ သိပ်ပြီး သတိမထားမိတဲ့ "ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ" အကြောင်းကို လေ့လာသွားမှာပါ။ ကြော်လှော်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မုန့်ဖုတ်တာ ဒါမှမဟုတ် အသုပ်ထဲထည့်စားတာပဲဖြစ်ဖြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီဟာ မီးဖိုချောင်ရဲ့ မရှိမဖြစ် ပစ္စည်းတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီဆီတွေကို ဘယ်လိုထုတ်လုပ်သလဲဆိုတာ သင်တွေးဖူးပါသလား။ တကယ်တော့ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာ၊ နည်းပညာနဲ့ အညှစ်အထုတ်လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ ခရီးစဉ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ #LGTmyanmar , #BBKmyanmar
အဆင့် (၁) - ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများ (မျိုးစေ့နှင့် အသီးများ)
အစပိုင်းမှာတော့ ပဲပုပ်၊ နေကြာ၊ သံလွင် ဒါမှမဟုတ် အုန်းသီး စတဲ့ ကုန်ကြမ်းတွေကို ရိတ်သိမ်းရပါတယ်။ အမျိုးအစားအလိုက် ရိတ်သိမ်းပုံချင်း ကွဲပြားပါတယ်။ ဥပမာ - ပဲပုပ်ကို စက်ကြီးတွေနဲ့ ရိတ်သိမ်းပြီး သံလွင်သီးကိုတော့ လက်နဲ့ခူးတာ ဒါမှမဟုတ် အပင်ကိုခါပြီး ပိုက်နဲ့ခံယူတာမျိုး လုပ်ပါတယ်။ ရိတ်သိမ်းပြီးရင်တော့ ဖုန်မှုန့်နဲ့ သစ်ရွက်အမှိုက်တွေ ကင်းစင်အောင် အရင်ဆုံး သန့်စင်ရပါတယ်။
အဆင့် (၂) - ပြင်ဆင်ခြင်း (အစေ့အဆန်များကို ချေဖျက်ခြင်း)
နောက်တစ်ဆင့်ကတော့ ဆီထုတ်ရလွယ်အောင် မျိုးစေ့တွေကို ကြိတ်ချေတာ ဒါမှမဟုတ် အလွှာပါးလေးတွေဖြစ်အောင် လုပ်တာပါ။ ဥပမာ - နေကြာစေ့ကို အလွှာပါးလေးတွေဖြစ်အောင် လှိမ့်ကြိတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဆီထွက်နှုန်း ပိုကောင်းစေပါတယ်။ အုန်းသီးလို အစေ့မျိုးဆိုရင်တော့ အခွံမာကိုခွာပြီး အသားကို ခြစ်ထုတ်ရပါတယ်။ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ကျယ်ပြန့်လေ ဆီပိုထွက်လေ ဖြစ်ပါတယ်။
အဆင့် (၃) - ဆီထုတ်ယူခြင်း (အဓိကအဆင့်)
ဒီနေရာမှာ နည်းလမ်း (၂) မျိုး ရှိပါတယ်။
စက်ဖြင့် ညှစ်ထုတ်ခြင်း (Mechanical Pressing): မျိုးစေ့တွေကို ဖိအားပြင်းပြင်းနဲ့ ညှစ်ထုတ်တဲ့ နည်းလမ်းပါ။ ဓာတုပစ္စည်းမပါဝင်တဲ့အတွက် သဘာဝဆီ (Organic Oil) ထုတ်လုပ်ရာမှာ လူကြိုက်များပါတယ်။
ဓာတုပျော်ရည်ဖြင့် ထုတ်ယူခြင်း (Solvent Extraction): စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး အကြီးစားထုတ်လုပ်မှုတွေမှာ သုံးပါတယ်။ 'Hexane' လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတုအရည်ကို သုံးပြီး ဆီကို ပျော်ဝင်စေတာပါ။ အဆုံးမှာတော့ အပူပေးပြီး ဓာတုအရည်တွေကို လုံးဝဖယ်ရှားပစ်တဲ့အတွက် စားသုံးဖို့ စိတ်ချရပါတယ်။
အဆင့် (၄) - အနံ့ထုတ်ခြင်း
ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ အစိမ်းရဲ့အနံ့ဟာ စားချင်စဖွယ် မရှိလှပါဘူး။ ဒါကြောင့် လေဟာနယ် (Vacuum) ထဲမှာ အပူချိန်မြင့်မြင့်ပေးပြီး မကောင်းတဲ့အနံ့အသက်တွေကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ အနံ့ကင်းပြီး ကြည်လင်တဲ့ဆီကို ရရှိလာပါတယ်။
အဆင့် (၅) - ထုပ်ပိုးခြင်း
နောက်ဆုံးတစ်ကြိမ် ထပ်မံစစ်ထုတ်ပြီးတာနဲ့ ပုလင်း ဒါမှမဟုတ် ဘူးတွေထဲကို ထည့်ပါတယ်။ လတ်ဆတ်မှုရှိအောင် သေချာပိတ်ပြီး အာဟာရတန်ဖိုးနဲ့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်တွေကို တံဆိပ်ကပ်ကာ ဈေးကွက်ထဲကို ပို့ဆောင်ပါတယ်။
အအေးခံညှစ်ဆီ ဆိုတာ ဘာလဲ?
"Extra Virgin" ဒါမှမဟုတ် "Cold-pressed" ဆိုတဲ့ ဆီတွေဟာ အနံ့ထုတ်ခြင်းနဲ့ သန့်စင်ခြင်း အဆင့်တွေကို ကျော်ဖြတ်ထားတာပါ။ ဒါကြောင့် သဘာဝအနံ့၊ အရောင်နဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ ပိုမိုပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သိုလှောင်မှုသက်တမ်းတိုပြီး ဈေးနှုန်းပိုကြီးတတ်ပါတယ်။
ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ
စားအုန်းဆီ ထုတ်လုပ်မှုကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှုတွေ ရှိနေတဲ့အတွက် အခုအခါမှာ ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုနည်းတဲ့ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု နည်းလမ်းတွေကို ကုမ္ပဏီအများအပြားက ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အသုံးပြုပြီးသား ဟင်းချက်ဆီတွေကို ဇီဝဒီဇယ် (Biodiesel) အဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်း လျှော့ချလာကြပါတယ်။
ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်ရာများ
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်က ရှေးဟောင်းအီဂျစ်လူမျိုးတွေဟာ ကျောက်တုံးတွေသုံးပြီး မျိုးစေ့တွေကနေ ဆီထုတ်ယူခဲ့ကြပါတယ်။
အုန်းဆီဟာ ပြည့်ဝဆီ များတဲ့အတွက် သာမန်အပူချိန်မှာ ခဲသွားတတ်ပါတယ်။
ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပဲပုပ်ဆီ အများဆုံးထုတ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံကတော့ အမေရိကန်ဖြစ်ပြီး ဘရာဇီးနဲ့ အာဂျင်တီးနားတို့က နောက်ကလိုက်နေပါတယ်။
နိဂုံး: ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ တစ်ပုလင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ရှေးဟောင်းနည်းလမ်းတွေကနေ ခေတ်မီစက်မှုလုပ်ငန်းတွေအထိ လူသားတွေရဲ့ တီထွင်ကြံဆမှု သမိုင်းကြောင်းတွေ ရှိနေပါတယ်။