Trading ကော Investing ကော နှစ်ခုစလုံးဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကနေ ပိုက်ဆံရှာတဲ့ လုပ်ရပ်ချင်းတူပေမဲ့ ကွာခြားချက်ကတော့ အချိန်ကာလ နဲ့ စတော့တွေကို Analysis မှာ ရှိပါတယ်။ ဒါဆို ဒီနှစ်ခု ဘယ်လိုကွာခြားသလဲဆိုတာ အသေးစိတ် လေ့လာကြည့်ရအောင်။ #LGTmyanmar , #BBKmyanmar
အပိုင်း (၁) - Trading
Trading ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ဝယ်ယူခြင်း ဒါမှမဟုတ် ရောင်းချခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ရသလို စတော့စျေးကွက်မှာလည်း အတူတူပါပဲ။ စတော့စျေးကွက်မှာ Trading ဆိုတာ စတော့ရှယ်ယာတွေကို ဈေးနှုန်းနည်းနေချိန်မှာ ဝယ်ပြီး ဈေးတက်လာတဲ့အခါ အချိန်တိုအတွင်း ခဏခဏ ပြန်ရောင်းတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ ထိရောက်စွာ Trade နိုင်ဖို့အတွက် "Technical Analysis" ကို နားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
.
Trading လုပ်ပုံလုပ်နည်း
Technical Analysis ဆိုတာ ဘာလဲ? သင် စတော့ဂရပ် တွေကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မြင်ဖူးမှာပါ။ ဒါကို "Candlestick chart" လို့ ခေါ်ပြီး ဖယောင်းတိုင်ပုံစံ တစ်ခုချင်းစီဟာ စတော့ဈေးနှုန်းရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို ကိုယ်စားပြုပါတယ်။ အခြေခံအားဖြင့် ဖယောင်းတိုင်အရောင် စိမ်းနေရင် ဝယ်တဲ့သူက ရောင်းတဲ့သူထက် များနေလို့ စတော့ဈေး တက်နေတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဖယောင်းတိုင်အရောင် နီနေရင်တော့ ရောင်းတဲ့သူက ဝယ်တဲ့သူထက် များနေလို့ ဈေးကျနေတာပါ။ Candlestick chart တွေက ဒီထက်မက ပိုရှုပ်ထွေးပေမဲ့ ဒီမှာတော့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပဲ ပြောပြပါမယ်။ Trader တွေဟာ စတော့ဈေး ဘယ်အချိန်မှာ ကျမလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်တက်မလဲဆိုတာ ခန့်မှန်းဖို့ ဒီဂရပ်တွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြပါတယ်။ Technical Analysis ဆိုတာ အတိတ်က ဈေးနှုန်းလှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ပုံစံတွေကို လေ့လာပြီး အနာဂတ်ဈေးနှုန်းကို ဟောကိန်းထုတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
.
Trading ရဲ့ ဥပမာ (၁)
ဥပမာတစ်ခု ကြည့်ရအောင်။ သင် စတော့တစ်ခု ဝယ်ချင်လို့ ဂရပ်ကို ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ Trading ရဲ့ ရွှေရောင်စည်းမျဉ်းက ဈေးနည်းချိန်ဝယ်၊ ဈေးကြီးချိန်ရောင်းပြီး အမြတ်ရှာဖို့ပါ။ Technical Analysis ကိုသုံးပြီး စတော့ဈေးဟာ တစ်နေရာမှာ ရပ်သွားပြီး ပြန်တက်လာတော့မယ်လို့ သင်ခန့်မှန်းပါတယ်။ Trader အများစုက မဝယ်ခင် ဂရပ်မှာ ဈေးပြန်တက်မယ့် လက္ခဏာပြတဲ့အထိ စောင့်ကြပါတယ်။ ဥပမာ- သင်က ရှယ်ယာ ၁ ခုကို ၁၀ ဒေါ်လာနဲ့ ဝယ်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ဈေးတက်လာအောင် စောင့်တယ်၊
.
၁၃ ဒေါ်လာ ရောက်သွားပြီ ဆိုပါစို့။ ဂရပ်ကို ပြန်ကြည့်တဲ့အခါ ဈေးပြန်ကျတော့မယ့် လက္ခဏာတွေ့လို့ ၁၃ ဒေါ်လာနဲ့ ပြန်ရောင်းလိုက်တယ်။ ဂုဏ်ယူပါတယ်၊ သင် ၃ ဒေါ်လာ အမြတ်ရသွားပါပြီ။ သင့်ခန့်မှန်းချက် မှန်တဲ့အတွက် ဈေးက ၁၁ ဒေါ်လာကို ပြန်ကျသွားတယ်။ ဈေးပြန်တက်မယ့် လက္ခဏာမြင်ရပြန်တော့ ၁၁ ဒေါ်လာနဲ့ ထပ်ဝယ်တယ်။ ၁၆ ဒေါ်လာ ရောက်တဲ့အခါ ပြန်ရောင်းလိုက်တော့ ၅ ဒေါ်လာ ထပ်မြတ်ပါတယ်။
.
ဒါကိုကြည့်ပြီး Trading က ပိုက်ဆံရှာရတာ လွယ်တယ်လို့ ထင်ကောင်းထင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် အခုပြောပြတဲ့ ဥပမာဟာ Trader တိုင်းရဲ့ အိပ်မက်သာဖြစ်ပြီး လက်တွေ့မှာတော့ အမြဲတမ်း အဲဒီလောက် မလွယ်ပါဘူး။
.
လက်တွေ့ဘဝမှ Trading နဲ့ Stop Loss
လက်တွေ့မှာ Technical Analysis ဟာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း တိကျမှုမရှိပါဘူး။ သင်က ခန့်မှန်းနေရတာပါ။ အကယ်၍ ခန့်မှန်းချက် မှားသွားရင် ပိုက်ဆံရှုံးပါလိမ့်မယ်။ အခြေအနေ တော်တော်များများမှာ သင်က ၁၀ ဒေါ်လာနဲ့ ဝယ်ပြီး ဈေးတက်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ ဆက်တိုက် ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ အရှုံးနည်းအောင် Trader တွေက "Stop Loss" ဆိုတဲ့ နည်းဗျူဟာကို သုံးကြပါတယ်။ Stop Loss ဆိုတာ စတော့ဈေးဟာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဈေးနှုန်း ဒါမှမဟုတ် ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုကို ရောက်သွားရင် ဆက်မကျခင် ချက်ချင်းပြန်ရောင်းပစ်တာပါ။ ဥပမာ- သင့်မှာ ၁၀ ဒေါ်လာရှိတယ်၊
.
၂ ဒေါ်လာထက် ပိုအရှုံးမခံနိုင်ဘူးဆိုရင် Stop Loss ကို ၈ ဒေါ်လာမှာ သတ်မှတ်ထားရပါမယ်။ ရှယ်ယာတန်ဖိုး ၈ ဒေါ်လာရောက်တာနဲ့ ဆက်မကျခင် ချက်ချင်းရောင်းပစ်လိုက်တာပါ။ Stop Loss လုပ်ပြီးတဲ့နောက် ဈေးက နည်းနည်း ထပ်ကျပြီးမှ ပြန်တက်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ဈေးပြန်တက်ပြီအထင်နဲ့ ၉ ဒေါ်လာနဲ့ ထပ်ဝယ်ပေမဲ့ ဈေးက ထပ်ပြီး ဝုန်းကနဲ ကျသွားပြန်ရင် သင် အရှုံးပိုများသွားပါလိမ့်မယ်။
.
Trading ရဲ့ နောက်ထပ်အခြေအနေ
နောက်ထပ် ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခုကတော့ သင်က ၁၀ ဒေါ်လာနဲ့ ဝယ်တယ်၊ ဈေးတက်လာတယ်။ ၁၃ ဒေါ်လာမှာ ဈေးပြန်ကျမယ့်ပုံ မြင်လို့ အမြတ်ရအောင် ရောင်းလိုက်တယ်။ ခန့်မှန်းတဲ့အတိုင်း ခေတ္တကျသွားပေမဲ့ ပြီးတာနဲ့ ၁၇ ဒေါ်လာအထိ ဝုန်းကနဲ တက်သွားပြန်တယ်။ သင်က စောစောစီးစီး ရောင်းလိုက်မိတဲ့အတွက် ပိုကြီးမားတဲ့ အမြတ်ရနိုင်ခွင့်ကို လက်လွတ်လိုက်ရတာပါ။ ၃ ဒေါ်လာပဲ မြတ်ပြီး ရသင့်ရထိုက်တဲ့ ၇ ဒေါ်လာ အမြတ်ကို မရလိုက်တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Trading ဟာ စွန့်စားမှုများပြီး အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ဖို့နဲ့ မြန်ဆန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
.
Trading အမျိုးအစားများနှင့် ဈေးကွက်များ
Trading မှာ အမျိုးအစားတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။
တစ်ရက်အတွင်းမှာပဲ အမြတ်ရဖို့ ဝယ်ရောင်းလုပ်ခြင်း။
ရက်ပိုင်း ဒါမှမဟုတ် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်ကြာအောင် ကိုင်ထားပြီး အမြတ်ရှာခြင်း။
လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် ကိုင်ထားပြီး ရေရှည်လမ်းကြောင်းကနေ အကျိုးအမြတ်ရှာခြင်း။
Trading ကို စတော့ရှယ်ယာတွေတင်မကဘဲ နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်မှု (Forex)၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ဆီ၊ လယ်ယာထွက်ကုန် နဲ့ Bitcoin, Ethereum တို့လို Cryptocurrency ဈေးကွက်တွေမှာလည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။
အပိုင်း (၂) - Investing
ဒုတိယနည်းလမ်းကတော့ Investing ဖြစ်ပါတယ်။ Trading က အချိန်တိုအတွင်း အမြတ်ရဖို့ အာရုံစိုက်ပေမဲ့ Investing ကတော့ ရေရှည်မှာ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု တည်ဆောက်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ Investing ဆိုတာ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမယ့် ဒါမှမဟုတ် ဝင်ငွေဖန်တီးပေးမယ့် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဝယ်ယူတာပါ။ ကျွန်တော့်ရဲ့ Sarah’s Pizzeria ဗီဒီယိုကို ကြည့်ဖူးရင် အဲဒါက Investing လုပ်တာပါပဲ။ စတော့ဈေးကွက်မှာတော့ Investing ဆိုတာ စတော့တွေကို ဝယ်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ဒါမှမဟုတ် ဆယ်စုနှစ်တွေအထိ ကိုင်ထားတာပါ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ အခြေခံကောင်းမွန်မှုကို ကြည့်ပြီး ရေရှည်မှာ တန်ဖိုးတက်လာမယ်လို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အချို့ကုမ္ပဏီတွေက အမြတ်ဝေစု တွေလည်း ပုံမှန်ခွဲဝေပေးတတ်ပါတယ်။
.
Investing အခြေခံပိုင်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု
Investing ဟာ Trading လို Technical Analysis ကို အဓိကမထားဘဲ "Fundamental Analysis"ကို အာရုံစိုက်ပါတယ်။ Fundamental Analysis ဆိုတာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ကျန်းမာမှုနဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုင်းတာတာပါ။ ဒါဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ ဝင်ငွေ၊ အမြတ်အစွန်း၊ ရှယ်ယာတစ်ခုချင်းစီရဲ့ အမြတ် (EPS) နဲ့ တခြားဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက်တွေကို စစ်ဆေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ ကုမ္ပဏီဟာ တကယ်ကြီးထွားနေသလား၊ အမြတ်ထွက်ရဲ့လား၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ ထိုက်တန်ရဲ့လားဆိုတာ သိနိုင်မှာပါ။ ဘယ်သူမှ ရှုံးနေတဲ့ ကုမ္ပဏီမှာ ပိုက်ဆံမထည့်ချင်ကြပါဘူး။
.
Investing ရဲ့ ဥပမာ (၁)
ဥပမာ- သင်က WeeWee Shoes လို့ခေါ်တဲ့ ဖိနပ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ ဒီကုမ္ပဏီက ဖိနပ်ကောင်းတွေ ထုတ်လို့ နာမည်ကြီးလာပြီး အလားအလာရှိတယ်လို့ သင်ယုံကြည်တယ်။ ဒါနဲ့ ရှယ်ယာ ၁၀ ခုကို တစ်ခု ၅၀ ဒေါ်လာ (စုစုပေါင်း ၅၀၀ ဒေါ်လာ) နဲ့ ဝယ်လိုက်တယ်။ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ ကုမ္ပဏီက နာမည်ကြီးလာပြီး ဆိုင်ခွဲတွေတိုးချဲ့တယ်၊ အမြတ်တွေ ပိုရလာတယ်။ ကုမ္ပဏီက တစ်နှစ်ကို ရှယ်ယာ ၁ ခုအတွက် ၂ ဒေါ်လာ အမြတ်ဝေစု ပေးတဲ့အတွက် သင်က တစ်နှစ်ကို ၂၀ ဒေါ်လာ အလကားရနေပါတယ်။ ၅ နှစ်အကြာမှာ စတော့ဈေးက ၁၅၀ ဒေါ်လာ ဖြစ်သွားလို့ သင်ရောင်းလိုက်တဲ့အခါ ၅၀၀ ဒေါ်လာကနေ ၁,၅၀၀ ဒေါ်လာ ဖြစ်သွားပြီး ၁,၀၀၀ ဒေါ်လာ အမြတ်ရပါတယ်။ ၅ နှစ်အတွင်းရတဲ့ အမြတ်ဝေစု ၁၀၀ ဒေါ်လာနဲ့ပေါင်းရင် စုစုပေါင်း အမြတ် ၁,၁၀၀ ဒေါ်လာ ရရှိမှာပါ။
.
Investing က လွယ်တယ်ဆိုရင် ဘာလို့ လူတိုင်းမလုပ်ကြတာလဲ?
တကယ်တော့ Investing က အချိန်နဲ့ စိတ်ရှည်မှု အများကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ Warren Buffett တောင်မှ သူဌေးကြီးဖြစ်ဖို့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူခဲ့ရတာပါ။ သူက အသက် ၁၁ နှစ်မှာ စတင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပေမဲ့ အသက် ၃၂ နှစ်ကျမှ သန်းကြွယ်သူဌေး ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ Buffett ပြောသလိုပဲ "ဘယ်သူမှ ဖြည်းဖြည်းချင်း မချမ်းသာချင်ကြဘူး" ဆိုတာကြောင့် လူတိုင်း ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မလုပ်နိုင်ကြတာပါ။
.
Trading နှင့် Investing နှိုင်းယှဉ်ချက်
နှစ်ခုစလုံးက ဈေးနည်းချိန်ဝယ်၊ ဈေးတက်ချိန်ရောင်းတာချင်း တူပေမဲ့ အဓိကကွာခြားချက်တွေကတော့-
အချိန်ကာလ: Trading က နာရီပိုင်း၊ ရက်ပိုင်း၊ လပိုင်းပဲ ကြာတတ်ပေမဲ့ Investing ကတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပါတယ်။
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပုံ: Trading က ဂရပ်ပုံစံ (Technical) ကို ကြည့်ပြီး Investing က ကုမ္ပဏီရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် (Fundamental) ကို ကြည့်ပါတယ်။
စွန့်စားမှု: Trading က ပိုခက်ခဲပြီး စိတ်ဖိစီးမှုများကာ စွန့်စားမှု မြင့်မားပါတယ်။ တစ်ညတည်းနဲ့ အများကြီး မြတ်နိုင်သလို အကုန်လုံးလည်း ဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်။ Investing ကတော့ ပိုပြီး စိတ်အေးလက်အေး ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဘယ်ဟာက ပိုကောင်းသလဲ? ဒါက သင့်ရဲ့ ပန်းတိုင်နဲ့ စွန့်စားနိုင်မှုအပေါ် မူတည်ပါတယ်။
Trading: ပိုက်ဆံ အမြန်ရှာချင်တယ်၊ စွန့်စားရတာ ကြိုက်တယ်၊ တစ်နေကုန် ဈေးကွက်စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်ဆိုရင် Trading က သင့်အတွက်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒါက အချိန်ပြည့် အလုပ်တစ်ခုလိုပါပဲ။
Investing: စိတ်အေးအေးထားပြီး ရေရှည်မှာ ပိုက်ဆံကို တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားစေချင်တယ်၊ တစ်နေကုန် ဂရပ်ကြည့်ဖို့ အချိန်မရှိဘူးဆိုရင် Investing က ပိုကောင်းပါတယ်။