၁။ အခြေချမှတ်ခြင်း
အခြေချမှတ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုတစ်ခုတွင် ပထမဆုံး စတင်ပြောဆိုလိုက်သည့် ကိန်းဂဏန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လစာကမ်းလှမ်းမှု၊ အိမ်ဈေးနှုန်း သို့မဟုတ် ကားဟောင်းတစ်စီးအတွက် သင်ပေးချင်သည့် ဈေးနှုန်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုပထမဆုံးကိန်းဂဏန်းသည် စကားဝိုင်းကို စတင်ရုံတင်မကဘဲ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်လာမည့် အရာအားလုံးကို ပုံဖော်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ သင်၏ဦးနှောက်သည် ထိုကိန်းဂဏန်းအပေါ်တွင်သာ စွဲမြဲသွားတတ်သည်။ မလုပ်သင့်မှန်း သိနေသည့်တိုင် ထိုပထမကိန်းဂဏန်းသည် "စံ" ဖြစ်သွားပြီး အခြားကိန်းဂဏန်းအားလုံးကို ၎င်းနှင့်နှိုင်းယှဉ်၍သာ တိုင်းတာတော့သည်။ #LGTMyanmar , #BBKmyanmar
ဥပမာ- အလုပ်တစ်ခုအတွက် တစ်စုံတစ်ယောက်က ဒေါ်လာ $60,000 ကမ်းလှမ်းလိုက်လျှင် ရုတ်တရက် $55,000 သည် နည်းသည်ဟု ခံစားရပြီး $65,000 သည် များသည်ဟု ထင်ရတတ်သည်။ ထိုအလုပ်၏ တကယ့်တန်ဖိုးမှာ $80,000 ဖြစ်နေစေဦးတော့၊ ထိုပထမ "Anchor" (ကျောက်ဆူး) က သင်၏မျှော်လင့်ချက်ကို ၎င်းဆီသို့ ဆွဲခေါ်သွားခြင်းဖြစ်သည်။
အကြံပြုချက်: သင်ကိုယ်တိုင် ဤနည်းကို သုံးလိုလျှင် အရင်စပြောပါ။ ရဲတင်းသော်လည်း လက်ခံနိုင်လောက်သည့် ကိန်းဂဏန်းကို ချပြပါ။ ရောင်းသူဆိုလျှင် မျှော်မှန်းထားသည်ထက် ပိုတောင်းပါ၊ ဝယ်သူဆိုလျှင် လျှော့ပြောပါ။ ယုံကြည်မှုရှိရှိ အရင်စပြောခြင်းဖြင့် နောက်ဆက်တွဲဖြစ်လာမည့် ဘောင်ကို သင်က သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
၂။ ထပ်ဟပ်ပြောဆိုခြင်း
ထပ်ဟပ်ပြောဆိုခြင်း ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်လူပြောသွားသည့် နောက်ဆုံးစကားလုံးအနည်းငယ်ကို မေးခွန်းပုံစံဖြင့် ပြန်ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ အလွန်ရိုးရှင်းသော်လည်း လူ့ဦးနှောက်ကို အလိုအလျောက် တုံ့ပြန်စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ မိမိပြောလိုက်သည့် စကားလုံးများကို ပြန်ကြားရသည့်အခါ တစ်ဖက်လူက ပိုမိုရှင်းပြလိုစိတ်၊ ဖြည့်စွက်ပြောဆိုလိုစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
ဥပမာ- တစ်စုံတစ်ယောက်က "ဒေါ်လာ ၅၀၀ ထက်တော့ မလျှော့နိုင်တော့ဘူး" ဟု ပြောလျှင် သင်က "၅၀၀ ထက် မလျှော့နိုင်ဘူးလား?" ဟု မေးခွန်းလေသံဖြင့် ပြန်ပြောလိုက်ပါ။ ထိုအခါ သူတို့က "အင်း.. အရင်းအနှီးတွေရှိလို့ပါ၊ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားက လက်ငင်းငွေချေမယ်ဆိုရင် ၄၇၅ နဲ့တော့ ပေးနိုင်ပါတယ်" ဟု အသေးစိတ်များ သို့မဟုတ် ဈေးနှုန်းအသစ်ကို ထပ်မံထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာတတ်သည်။ သင်သည် ငြင်းခုံစရာမလိုဘဲ အချက်အလက်အသစ်များကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
၃။ ဗျူဟာမြောက် တိတ်ဆိတ်ခြင်း
ဗျူဟာမြောက် တိတ်ဆိတ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်လူ စကားပြောပြီးသည့်နောက် ဘာမှပြန်မပြောဘဲ တိတ်တိတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ လူသားများသည် အနေရခက်သည့် တိတ်ဆိတ်မှုကို ရှောင်လွှဲလိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် သင်က တိတ်ဆိတ်နေလျှင် တစ်ဖက်လူက ထိုဟာကွက်ကို ဖြည့်ရန်အတွက် အဖိုးတန်အချက်အလက်များကို ထုတ်ပြောလာတတ်သည်။
၅ စက္ကန့် သို့မဟုတ် ၁၀ စက္ကန့်ခန့် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် စောင့်ဆိုင်းခြင်းဖြင့် "ငါဒါကို သဘောမကျဘူး" ဆိုသည့် သတင်းစကားကို စကားလုံးမပါဘဲ ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအခါ တစ်ဖက်လူက စိုးရိမ်စိတ်ဖြင့် ဈေးထပ်လျှော့ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အခွင့်အရေးများ ထပ်ပေးခြင်းမျိုး လုပ်လာတတ်သည်။
၄။ တုံ့ပြန်ပြသခြင်း
တုံ့ပြန်ပြသခြင်း ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်လူ၏ ကိန်းဂဏန်းကို ကြားရသည့်အခါ အံ့အားသင့်သွားသည့် သို့မဟုတ် စိတ်ပျက်သွားသည့် ပုံစံမျိုးကို သိသာအောင် ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်း၊ ခေါင်းခါခြင်း သို့မဟုတ် "အို.. ဟုတ်လား" ဟု ရေရွတ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤတုံ့ပြန်မှုသည် တစ်ဖက်လူ၏ စိတ်ထဲတွင် "ငါတောင်းတာ များသွားပြီလား" ဆိုသည့် သံသယကို ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်စေပြီး သူတို့၏ အနေအထားကို ပြန်လည်လျှော့ချလာအောင် တွန်းအားပေးသည်။
၅။ လူကောင်း၊ လူဆိုး ကစားခြင်း
လူနှစ်ယောက်ပေါင်း၍ တစ်ဦးက တင်းမာခက်ထန်ပြီး အလျှော့မပေးသည့် "လူဆိုး" အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ကာ၊ အခြားတစ်ဦးက နားလည်မှုရှိပြီး ကူညီလိုသည့် "လူကောင်း" အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ "လူဆိုး" ၏ ဖိအားကို ကြုံရပြီးနောက် "လူကောင်း" က စည်းရုံးသည့်အခါ သင်သည် စိတ်သက်သာရာရသွားပြီး သူတို့ဘက်သို့ အလွယ်တကူ ပါသွားတတ်သည်။ အမှန်မှာ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် တူညီသည့် ရည်မှန်းချက်အတွက် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
၆။ တံခါးပိတ် ရိုက်ခြင်း
ပထမဦးစွာ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသည့် တောင်းဆိုမှုကို လုပ်ဆောင်ပြီး ငြင်းပယ်ခံလိုက်ပါ။ ထို့နောက်မှ သင်တကယ်လိုချင်သည့် (ပို၍ သင့်တော်သော) အရာကို တောင်းဆိုပါ။ ပထမအကြိမ် ငြင်းပယ်ထားသည့်အတွက် ဒုတိယအကြိမ်တွင် တစ်ဖက်လူက အားနာစိတ်ဖြင့် သဘောတူရန် အခွင့်အလမ်း ပိုများသွားသည်။
၇။ အကောင်းဆုံး အစားထိုး အစီအစဉ်
BATNA ဆိုသည်မှာ "Best Alternative to a Negotiated Agreement" (ညှိနှိုင်းမှုမအောင်မြင်ပါက အကောင်းဆုံး အစားထိုးရွေးချယ်စရာ) ဖြစ်သည်။ ဤစေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှု ပျက်ပြားသွားလျှင် သင့်တွင် နောက်ထပ် အစီအစဉ် (Backup Plan) ဘာရှိသလဲ? ခိုင်မာသည့် BATNA ရှိသူသည် ပို၍ ယုံကြည်မှုရှိပြီး လိုအပ်လျှင် စားပွဲဝိုင်းမှ ထွက်သွားနိုင်သည့် အင်အားရှိသည်။ အခြားရွေးချယ်စရာမရှိဘဲ ညှိနှိုင်းခြင်းသည် အရှုံးပေးခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
၈။ အမြည်းတောင်းခြင်း
သဘောတူညီမှု ရလုနီးပါး သို့မဟုတ် ပြီးဆုံးခါနီးအချိန်တွင် အသေးအဖွဲ အကျိုးအမြတ်တစ်ခုကို ထပ်တောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ- "ပို့ခကိုတော့ အလကားလုပ်ပေးပါဦး" ဆိုမျိုး ဖြစ်သည်။ အချိန်အတော်ကြာ ညှိနှိုင်းထားပြီးဖြစ်၍ အလုပ်ပြီးချင်နေပြီဖြစ်သော တစ်ဖက်လူသည် ထိုအသေးအဖွဲကိစ္စကြောင့် သဘောတူညီချက် ပျက်ပြားသွားမှာစိုး၍ လွယ်လွယ်နှင့် ခွင့်ပြုပေးတတ်သည်။
၉။ နောက်ဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း
"ဒါပဲ.. ရရင်ယူ မရရင် ထားခဲ့" ဆိုသည့် ပြတ်သားသည့် စည်းကို သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးပြီး တစ်ဖက်လူကို ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ခိုင်းခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤနည်းသည် ဆက်ဆံရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သဖြင့် သင်တကယ်ပဲ လက်လျှော့ထွက်ခွာရန် အသင့်ရှိမှသာ အသုံးပြုသင့်သည်။
၁၀။ အလဲအလှဲလုပ်ခြင်း၊ အလကားမပေးခြင်း
စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုတွင် တစ်ဖက်လူကို တစ်ခုခု အလျှော့ပေးလိုက်တိုင်း မိမိဘက်ကလည်း တစ်ခုခု ပြန်တောင်းရမည်။ အလကား အလျှော့ပေးခြင်းသည် အားနည်းချက်ကို ပြသရာရောက်ပြီး တစ်ဖက်လူကို ထပ်ခါထပ်ခါ တောင်းဆိုရန် အားပေးသလို ဖြစ်စေသည်။ "ကျွန်တော် ဒါကို လျှော့ပေးမယ်၊ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားဘက်က အခုချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ပေးမလား?" စသည့် "အပြန်အလှန်" သဘောတရားကို အသုံးပြုရမည်။